Arsa yatırımı, doğru yapıldığında değerli bir uzun vadeli seçenek olabilir; ancak arsanın gerçek değeri, üzerine ne yapılabileceğiyle doğrudan bağlıdır. Bu da imar durumu ile belirlenir. Görüntüsü ne olursa olsun, imar durumu bilinmeyen bir arsa alınmamalıdır. Bu yazıda arsa alımından önce mutlaka kontrol edilmesi gereken başlıkları özetliyoruz.
İmar Planı ve İmar Durumu Belgesi
Bir arsanın ne amaçla ve ne ölçüde kullanılabileceği, yürürlükteki imar planlarıyla belirlenir. İlk adım, ilgili belediyeden imar durumu belgesini (imar çapı) almaktır. Bu belge şunları gösterir:
- Arsanın imarlı mı yoksa imar dışı / tarım vb. bir statüde mi olduğu.
- Kullanım kararı (konut, ticaret, sanayi, yeşil alan, yol vb.).
- Yapılaşma koşulları: yapı yaklaşma mesafeleri, kat adedi ve yoğunluk değerleri.
Arsanın bir kısmının yol, park veya kamu alanına ayrılmış (terk gerektiren) olup olmadığını mutlaka sorgulayın; bu, kullanılabilir alanı ciddi ölçüde etkileyebilir.
KAKS (Emsal) ve TAKS Nedir?
Yapılaşma hakkını anlamak için iki temel kavramı bilmek gerekir:
- TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı): Yapının zemine oturan taban alanının, arsa alanına oranıdır. Arsanın ne kadarının yapı tabanı olarak kullanılabileceğini gösterir.
- KAKS / Emsal (Kat Alanı Kat Sayısı): Tüm katların toplam inşaat alanının arsa alanına oranıdır. Toplamda ne kadar inşaat yapılabileceğini belirler.
Örneğin emsal değeri, arsa üzerinde inşa edilebilecek toplam alanı doğrudan etkilediği için arsanın değerini belirleyen en önemli unsurlardan biridir. Bu değerlerin arsaya özel olarak ne olduğunu yaklaşık bile olsa tahmin etmek yerine, belediye imar müdürlüğünden resmi olarak teyit edin.
Tapu ve Kadastro Kontrolleri
İmar durumu kadar önemli bir diğer başlık, mülkiyetin ve sınırların netliğidir. Alım öncesi şunları inceleyin:
- Tapu kaydı: Arsanın cinsi (arsa, tarla vb.), malik bilgileri ve hisse durumu tapudan doğrulanmalıdır.
- Şerh, haciz ve ipotek: Tapu üzerinde satışı veya kullanımı kısıtlayan bir kayıt olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- Kadastro ve aplikasyon: Arsanın fiili sınırlarının tapudaki ada-parselle örtüşüp örtüşmediği kadastro verileriyle karşılaştırılmalı, gerekirse aplikasyon (sınır ölçümü) yaptırılmalıdır.
- Hisseli mi, müstakil mi: Hisseli tapularda arsanın belirli bir bölümünün size ait olmadığını, bir hisse aldığınızı unutmayın.
Sık Yapılan Hatalar
Arsa alımında en pahalı hata, imar durumunu görmeden yalnızca konuma ve fiyata bakarak karar vermektir.
- İmarsız arsayı "ileride imara açılır" beklentisiyle almak; bu belirsiz bir varsayımdır.
- Tarla vasfındaki taşınmazı arsa zannetmek; kullanım ve yapılaşma koşulları farklıdır.
- Sınırları yerinde ölçtürmeden, komşu parsellerle ilişkisini kontrol etmeden almak.
Alım Öncesi Kontrol Listesi
- Belediyeden güncel imar durumu belgesi alındı mı?
- TAKS ve KAKS/emsal değerleri resmi olarak teyit edildi mi?
- Arsada terk edilecek (yol/park) alan var mı?
- Tapu kaydı, şerh ve hisse durumu incelendi mi?
- Kadastro sınırları arazide doğrulandı mı?
Arsa yatırımında sağlam karar, duygusal değil bilgiye dayalı olandır. İmar, tapu ve kadastro kontrollerini eksiksiz tamamlamadan hiçbir alım kesinleştirilmemelidir. Tüm bu bilgileri belediye imar müdürlüğü, tapu ve kadastro müdürlükleri gibi resmi kaynaklardan teyit etmenizi ve süreçte bölgeyi tanıyan bir danışmandan destek almanızı öneririz.